üresel iklim krizi, tarımsal hastalıklar ve ormansızlaşma gibi çevresel etkenler, dünya genelinde kakao üretimini ve çikolata endüstrisini ciddi şekilde tehdit ediyor. Endüstride tek tip ürün yetiştirilmesinin ekinleri dış tehditlere karşı daha savunmasız hale getirmesi üzerine harekete geçen uzmanlar, biyoçeşitliliği artırmak adına farklı tür arayışlarını hızlandırdı. Dünyanın en büyük 8. kakao üreticisi olan ve genellikle yapay seçilim veya genetik mühendisliğiyle değiştirilmemiş yabani/yarı yabani çeşitlerin yetiştirildiği Peru’da yürütülen yeni bir bilimsel çalışma, çikolata sektörünün geleceğini değiştirebilecek önemli bir keşfe imza attı.
390 AĞACIN DNA ANALİZİ YAPILDI
Jamaika’daki West Indies Üniversitesi’nden Lambert Motilal liderliğindeki uluslararası bir araştırma ekibi, Peru’nun pek çok bölgesindeki yerli çiftliklerde yetiştirilen 390 yabani ve yarı yabani kakao ağacının genetik yapısını inceledi. Bilim insanları, her bir ağacın DNA’sındaki tek harflik farklılıkları titizlikle analiz ederek bitkilerin birbiriyle olan akrabalık ilişkilerini ve genetik haritalarını belirlemeye çalıştı.
Önceki araştırmalar Peru ve çevre ülkelerdeki yerli kakao ağaçlarının genetik benzerliklerine göre 10 ayrı gruba ayrılabileceğini göstermişti. Ancak hakemli bilimsel dergi PLOS One’da yayımlanan bu son çalışmada, literatürde daha önce hiç yer almayan 4 yeni kakao türü (soyu) daha tespit edildi.
“YÜKSEK KALİTELİ ÇİKOLATA ENDÜSTRİSİ İÇİN YENİ BİR KAYNAK”
Araştırmacılar, keşfedilen yeni türlerden özellikle ikisinin yüksek kaliteli ve lezzetli kakao çekirdekleri üretme potansiyeline sahip olduğunu vurguluyor. Bilim insanları yayımladıkları makalede keşfin önemini şu sözlerle özetliyor:
“Araştırmamız, Peru’nun kakao ağaçlarının ülke genelinde ortak bir genetik iz taşıdığını ortaya koyarken, her bölgenin kendine özgü bir genetik imzaya sahip olduğunu ve tamamen yeni 4 kakao soyunu başarıyla belirlediğimizi gösteriyor. Bu model, Peru’nun genetik ortamına ilişkin anlayışımızı yeniden şekillendirmekle kalmıyor, aynı zamanda koruma çalışmaları ve kaliteli çikolata endüstrisi için yeni ve somut bir kaynak sağlıyor.”
POPÜLER TÜRÜN SOY GEÇMİŞİ DE AYDINLATILDI
Çalışmada ayrıca, yüksek verimliliği ve hastalıklara karşı gösterdiği direnç nedeniyle son yıllarda küresel çapta gittikçe popülerleşen “CCN 51” isimli kakao çeşidinin soy geçmişi de ilk kez net bir şekilde ortaya çıkarıldı. Genetik analizler sonucunda CCN 51’in, daha önce bilinen 4 farklı soyun karışımından oluştuğu saptandı ve her bir soyun bitkiye sunduğu genetik katkı yüzdesi belirlendi.
Uzmanlar, elde edilen yeni bulguların hem küresel koruma çabalarında kritik bir rol oynayacağını hem de yerli çiftçilerin ekonomik olarak geçinmekte zorlandığı Peru kakao endüstrisinin uzun vadede iyileştirilmesine somut bir katkı sunacağını ifade ediyor.
